Ιστορία
Εκείνα τα χρόνια όταν μιλούσαν για τα Μητάτα οι γεροντότεροι έλεγαν, «το χωριό μας». Ένα χωριό που τα είχε όλα. Βουνά, λαγκάδια, ρεματιές, περιβόλια με βοσκίνες, αμπέλια, κρεβατίνες, λιοτρίβια, στάνες, κοπάδια με ζουλοπρόβατα, αρχοντικά, δοκαρόσπιτα και καμάρες, όλα μια δρασκελιά το ένα από το άλλο.
Τα Μητάτα κατοικήθηκαν πριν τον 12ο αιώνα και είναι το πρώτο χωριό που αναφέρεται στις ιστορικές πηγές των Κυθήρων. Το όνομά του το πήρε από τις πάμπολλες σπηλιές που χρησιμοποιήθηκαν ως ποιμενικά καταλύματα «μητάτα». Στη μεσοβυζαντινή περίοδο (10ο – 12ος αι) το νησί βρίσκεται πρώτα κάτω από την επιρροή της Σπάρτης και μετά της Μονεμβασιάς, απ΄όπου προέρχονται και οι διοικητές του από τον 12ο αιώνα. Ο πρώτος ονομαστικά αναφερόμενος άρχοντας των Κυθήρων την εποχή αυτή είναι ο Γεώργιος Παχύς με έδρα τα Μητάτα.
Ο 12ος αι. είναι κρίσιμος για την Κυθηραϊκή ιστορία καθώς τότε εμφανίζεται πλέον οργανωμένη παρουσία στο νησί και τα Κύθηρα αρχίζουν να αναφέρονται περισσότερο συχνά στις ιστορικές πηγές. Τα Μητάτα που κατοικούνται αδιάλειπτα έκτοτε και φέρουν την ίδια ονομασία είναι ο παλαιότερος –σωζόμενος- οικισμός των Κυθήρων και διατηρεί ακόμα δείγματα της παλαιάς αρχιτεκτονικής του. Στην ευρύτερη περιοχή των Μητάτων υπάρχουν επτά σπουδαίου βυζαντινοί ναοί από τους οποίους ξεχωρίζει η Μεταμόρφωση του Σωτήρα με αξιόλογες τοιχογραφίες των αρχών του 14ου αιώνα. Στην περιοχή έχουν επίσης βρεθεί πολλοί υπόσκαφοι ή σπηλαιώδεις ναοί  που χρονολογούνται από τον 17ο αι. και είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιήθηκαν και ως καταφύγιο στις συχνότατες πειρατικές επιδρομές που έγιναν στο νησί.
Επίσης στην περιοχή των Μητάτων αξιοθαύμαστα είναι τα αναρίθμητα απολιθωμένα κοχύλια που έδωσαν και την αφορμή στους αρχαίους για τον μύθο της γέννησης της θεάς Αφροδίτης. Σύμφωνα με τον Ησίοδο, στη θεογονία του, αναφέρει ότι η θεά Αφροδίτη γεννήθηκε από τον αφρό της θάλασσας και αναδύθηκε πρώτα στα Κύθηρα πριν βγει αργότερα στην Κύπρο μεταφερόμενη μέσα σε ένα τέτοιο τεράστιο κοχύλι. Από τον μύθο αυτό φαίνεται να εμπνεύστηκε ο Botticelli για να ζωγραφίσει τη Γέννηση της Αφροδίτης.
Σήμερα
Τα Μητάτα αναπτύσσονται και οι γηγενής κάτοικοι ασχολούνται με παραδοσιακά επαγγέλματα. Στο χωριό θα βρείτε παντοπωλείο, εστιατόριο, παραδοσιακό καφενείο, πρατήριο τοπικών προϊόντων (Μέλι - Γάλα). Μπορείτε να ξεναγηθείτε στα αξιοθέατα του νησιού και να επισκεφθείτε το παλιό λιοτρίβι (μουσείο). Τα απογεύματα κάντε μικρούς περιπάτους στην βρύση του χωριού με το τρεχούμενο νερό, στη Μαύρη Σπηλαία, που σύμφωνα με τον θρύλο, οι χωριανοί κρύφτηκαν εκεί για να ξεφύγουν από τους πειρατές. Ιδιαίτερη γοητεία έχουν τα «μητάτα» οι σπηλιές που χρησιμοποιούσαν οι βοσκοί σαν καταλύματα και δίπλα σε αυτά η Παναγία η Σπηλιώτισσα που προστάτευε και ευλογούσε τα κοπάδια τους. Με τα πόδια ή και με το αυτοκίνητο διάσπαρτο από απολιθωμένα κοχύλια δρόμο.
Η θέση του χωριού που είναι στο κέντρο του νησιού κάνει εύκολες και μικρές τις εξορμήσεις σας σε αυτό.